डडेल्धुरा । वर्षभरि मिहिनेत गरेर फलाएको धान भित्र्याउने चटारोमा रहेका डडेल्धुराका किसानलाई बेमौसमी वर्षाले फेरि चिन्तित बनाएको छ । पाकेर काट्न तयार भएको धान खेतमै झर्न थालेको छ भने काटेर सुकाउन राखिएको धानसमेत वर्षाले भिजाउन थालेपछि किसानहरू समस्यामा परेका छन् ।
चाडपर्वको मुखमा खेतबाट धान काटेर सुरक्षित रूपमा घर भित्र्याउने तयारीमा रहेका किसानका लागि बुधबार बिहानदेखि सुरु भएको वर्षा बाधक बनेको हो ।
डडेल्धुराको भित्रिमधेश परशुराम नगरपालिका, आलिताल गाउँपालिकासंगै सात वटै पालिकाका खेतमा अहिले धान काट्ने र दाउनी गर्ने चटारो थियो । अधिकांश ठाउँमा धान पाकेर पहेँलपुर बनेको छ । कतिपय किसानले धान काटेर खेतमै सुकाउन राखेका थिए भने कतिपय काट्ने तयारीमा थिए ।
तर, मौसम एकाएक बदली भएर वर्षा भएपछि खेतमै काटेर राखिएको धान भिज्न थालेको छ ।
‘धान भिजेपछि उम्रिने र कुहिने डर’
परशुरामका किसान पर्वाती धामीले वर्षाका कारण वर्षभरि खानका लागि जोहो गरेको अन्न नै जोखिममा परेको गुनासो गरे ।
‘वर्षभरि खाद्यान्न पुर्याउने मुख्य बाली नै धान हो । काटेर सुकाउन राखेको धान भिजेको छ, केही अझै खेतमै काट्न बाँकी छ । लगातार पानी परे धान उम्रिने र कुहिने डर भयो,’ उनले भनिन् ।
किसानका लागि धान केवल बिक्रीका लागि उत्पादन गरिने बाली नभई वर्षभरि परिवारको खाद्यान्न धान्ने प्रमुख आधार हो । त्यसैले धान भित्र्याउने समयमा परेको वर्षाले किसानको उत्पादनसँगै खाद्य सुरक्षामासमेत असर पार्ने चिन्ता बढेको छ ।
पहाडदेखि तराईसम्म धानबाली जोखिममा
बेमौसमी वर्षाको प्रभाव डडेल्धुरामा मात्र सीमित छैन । सुदूरपश्चिमका कैलाली, कञ्चनपुर, बैतडी, डोटी र अछामलगायत जिल्लाका किसानसमेत प्रभावित भएका छन् ।
सुदूरपश्चिमको प्रमुख अन्न उत्पादन क्षेत्र मानिने कैलाली र कञ्चनपुरका फाँटमा काटेर खेतमै राखिएको धान वर्षाको पानीले डुब्ने जोखिम बढेको छ ।
पहाडी जिल्लामा भने भिरालो जमिनमा लगाइएको पाकेको धान हावाहुरी र वर्षाका कारण ढल्ने तथा दाना झर्ने समस्या देखिन थालेको किसानहरूको भनाइ छ ।
सुदूरपश्चिममा पछिल्ला वर्षहरूमा पनि असोज–कात्तिकमा आएको बेमौसमी वर्षा र बाढीका कारण ठूलो परिमाणमा धानबालीमा क्षति पुगेको थियो । यसपटक पनि धान काट्ने मुख्य समयमा वर्षा भएपछि किसानहरूमा विगतकै क्षति दोहोरिने त्रास बढेको छ ।
वर्षभरि गरेको मिहिनेत खेतमा पाकेर तयार भइसकेको अवस्थामा एक–दुई दिनको वर्षाले नै किसानको आम्दानी र वर्षभरिको खाद्यान्न जोहो प्रभावित हुने अवस्था आएको छ ।
धान भित्र्याउने समय नजिकिँदै गर्दा परेको वर्षाले किसानलाई खेतमै रोकिदिएको छ । मौसममा सुधार नआए पाकेको धान झर्ने, खेतमै उम्रिने तथा लामो समय भिजेमा कुहिने जोखिम अझ बढ्ने देखिएको छ ।
त्यसैले किसानहरू अहिले आकाश हेर्दै पानी रोकिएर धान सुरक्षित रूपमा घर भित्र्याउन पाइयोस् भन्ने प्रतीक्षामा छन् ।
