सपनाको त्यो डडेल्धुरा

सपनामा देखिएको पर्यटन विकासको भावनात्मक कथा

डडेल्धुराको एउटा तीन तारे होटलको शान्त कोठामा म एक्लै बसेको थिएँ । बाहिर साँझ बिस्तारै रातमा रूपान्तरण हुँदै थियो । पहाडका छायाँहरू अँध्यारोसँग मिसिँदै थिए । टाढा गाउँतिरका साना बत्तीहरू तारा झैँ टिमटिमाइरहेका थिए । झ्याल खोल्दा चिसो हावा भित्र पस्यो, जसले मनलाई एकाएक शान्त बनायो । टेबलमा राखिएको तातो चियाको कपबाट बाफ उठिरहेको थियो । त्यो चिया केवल पेय थिएन त्यो एउटा साथी थियो, जसले मलाई सोचको गहिराइमा लैजाँदै थियो ।

त्यही शान्त वातावरणमा मेरो मन वर्तमानबाट टाढा पुग्न थाल्यो । म अब त्यो कोठामा सीमित थिएन । म एउटा यात्रामा थिए । डडेल्धुराको भविष्यको यात्रामा । एउटा यस्तो भविष्य, जहाँ यो जिल्ला केवल नक्सामा सीमित नाम होइन, नेपालको सबैभन्दा आकर्षक, आत्मीय र दिगो पर्यटन गन्तव्य बनेको थियो ।

मेरो सपनाको पहिलो दृश्य टुँडिखेल बजार थियो । आजको साधारण बजार अब एउटा जीवित सांस्कृतिक केन्द्रमा रूपान्तरण भइसकेको थियो, बन्दीपुर जस्तै । काठका झ्याल, ढुंगाका भित्ताहरू र परम्परागत शैलीमा पुनर्निर्माण गरिएका घरहरूले बजारलाई ऐतिहासिक सौन्दर्य दिएका थिए । सडकहरू सवारीसाधन मुक्त थिए । मानिसहरू आरामसँग हिँडिरहेका थिए । कसैले फोटो खिच्दै, कसैले चिया पिउँदै, कसैले केवल वातावरणलाई महसुस गर्दै ।

कतैबाट मादलको ताल बजिरहेको थियो, कतै बाँसुरीको मधुर धुन बजिरहेको थियो । बजारको बीचमा स्थानीय युवाहरू देउडा नृत्य प्रस्तुत गरिरहेका थिए । उनीहरूको चाल, उनीहरूको ऊर्जा, उनीहरूको गर्व सबै यति जीवन्त थियो कि त्यो केवल नाच होइन, पहिचानको अभिव्यक्ति थियो ।

साना क्याफेहरूमा विदेशी र नेपाली पर्यटकहरू बसेर चिया र कफी पिइरहेका थिए । हस्तकलाका पसलहरूमा स्थानीय कलाकारहरू आफ्ना सीप देखाइरहेका थिए । ऊनी कपडा, काठका सामान, बाँसका सामग्री । यहाँ किनमेल केवल सामान किन्ने प्रक्रिया थिएन त्यो संस्कृति र आत्माको अनुभव थियो ।

त्यसपछि मेरो सपना साइक्लिङ यात्रातर्फ मोडियो । सफा, सुरक्षित र हरियालीले घेरिएका साइक्लिङ मार्गहरू टुँडिखेलबाट अमरगढी किल्लातर्फ लागेका थिए । मार्गमा न त धुवाँ थियो, न त हतार । मानिसहरू यात्राकैआनन्द लिइरहेका थिए ।
बाटोभरि साना–साना गाउँहरू देखिन्थे । बालबालिकाहरू हाँस्दै हात हल्लाउँथे । बृद्धहरू मुस्कानसहित “नमस्ते” भन्थे । त्यो स्वागत बनावटी थिएन, त्यो हृदयबाट आएको थियो । साइक्लिङ अब केवल खेल थिएन यो सम्बन्ध बनाउने माध्यम बनेको थियो ।

अमरगढी किल्लामा पुग्दा दृश्य साँच्चै अद्भुत थियो । चारैतिर फैलिएको हरियाली, टाढासम्म देखिने पहाडहरू र शान्त वातावरण । त्यहाँ गाइडहरूले वीरता, इतिहास र पहिचानका कथा सुनाइरहेका थिए । पर्यटकहरू केवल फोटो खिचिरहेका थिएनन्, उनीहरू त्यो इतिहास महसुस गरिरहेका थिए ।

त्यसपछि मेरो सपना उग्रतारा मन्दिर तर्फ गयो । बिहानको समय थियो । सूर्योदयको पहिलो किरणले मन्दिरलाई सुनौलो बनाइरहेको थियो । केही मानिसहरू योगमा लीन थिए, केही ध्यानमा बसेका थिए । वातावरणमा एउटा गहिरो शान्ति थियो जस्तो कि समय आफैँ रोकिएको होस् ।

यहाँ कुनै हल्ला थिएन, कुनै तनाव थिएन केवल शान्ति, आत्मिक ऊर्जा र प्रकृतिको सान्निध्य थियो । पर्यटकहरू यहाँ केवल दर्शन गर्न आएका थिएनन्, उनीहरू आफैँलाई भेट्न आएका थिए । उग्रतारा अब धार्मिक स्थल मात्र होइन आत्मिक उपचारको केन्द्र बनेको थियो ।

मेरो सपना अझै अगाडि बढ्यो घटाल खोलातर्फ । खोला किनारमा बनेका होमस्टेहरूमा पर्यटकहरू बसिरहेका थिए । स्थानीय परिवारले उनीहरूलाई आफ्नै सदस्यझैँ स्वागत गर्थे । भान्सामा पकिरहेको स्थानीय खाना, खेतमा भइरहेको काम, र साँझको आगो वरिपरि बसेर गरिने कुराकानी यी सबै अनुभवहरूले जीवनको वास्तविक स्वाद चखाइरहेका थिए ।

राति आकाशभरि तारा टल्किरहेका थिए । शहरको जस्तो कोलाहल थिएन केवल शान्ति, प्रकृति र आत्मीयता थियो ।

त्यसपछि फेरि टुँडिखेल । शुक्रबारको साँझ । साना–साना बत्तीहरूले सजिएको मैदान, देउडाको ताल र मानिसहरूको हाँसो सबैले त्यो ठाउँलाई उत्सवमा बदलिदिएको थियो । स्थानीय युवाहरू गर्वका साथ नाचिरहेका थिए, र पर्यटकहरू पनि देउडा घेरामा मिसिँदै थिए ।

म पनि त्यो घेरामा पसें । सुरुमा हिचकिचाएँ, तर केही क्षणमै त्यो लयमा हराएँ । त्यो केवल नाच थिएन त्यो जीवन थियो ।

गाउँहरूमा हस्तकला फस्टाएको थियो । महिलाहरू ऊनी कपडा बनाइरहेका थिए, पुरुषहरू बाँसका सामग्री तयार गरिरहेका थिए । साप्ताहिक हाट बजारमा चहलपहल थियो । यहाँको अर्थतन्त्र बलियो भएको थियो बाहिरबाट होइन, भित्रबाट ।

सबैभन्दा सुन्दर पक्ष समुदाय नै यसको केन्द्रमा थियो । मानिसहरू दर्शक होइन, मालिक बनेका थिए । युवा गाउँमै फर्किएका थिए । अवसरहरू सिर्जना भएका थिए । हरेक अनुहारमा गर्व थियो ।

सरकार र समुदायको सहकार्यले सडक, साइक्लिङ ट्र्याक, होमस्टे तालिम, र सम्पदा संरक्षणलाई गति दिएको थियो । डडेल्धुरा अब राष्ट्रिय मात्र होइन अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पनि चिनिन थालेको थियो ।

अन्त्यतिर, मैले डडेल्धुरामा दुई वटा तीनतारे होटलहरू देखेँ । ती आधुनिक सुविधासहित बनेका थिए, स्थानीय शैली जोगाएर । काठ, ढुंगा र परम्परागत डिजाइनले ती होटलहरूलाई विशिष्ट बनाएका थियो । ती होटलहरू केवल बस्ने ठाउँ थिएनन्, ती डडेल्धुराको नयाँ पहिचानका प्रतीक थिए ।

अचानक म फेरि आफ्नो कोठामा फर्किएँ । चिया चिसो भइसकेको थियो । तर मेरो मन तातो थियो आशाले, उत्साहले र सम्भावनाले । मैले झ्यालबाट बाहिर हेरेँ। अहिलेको डडेल्धुरा शान्त थियो । तर म त्यसमा भविष्यको गुञ्जन सुन्न सक्थेँ ।

त्यो रात, तीनतारे होटलको कोठामा बसेर, मैले केवल सपना देखिनँ मैले एउटा सम्भावित भविष्य महसुस गरें, जसले मेरो मनमा आशाको आगो बाल्यो । तर विडम्बना के थियो भने ‘त्यो तीनतारे होटल, त्यो सुन्दर कोठा, त्यो शान्त वातावरण सबै केवल सपनामै सीमित थियो । वास्तविकतामा, डडेल्धुरा अझै पनि त्यो सम्भावनाको प्रतीक्षामा थियो । त्यहाँ न त त्यस्ता होटलहरू थिए, न त त्यस्तो व्यवस्थित पर्यटन संरचना । तर त्यो सपना व्यर्थ थिएन ।

किनभने कहिलेकाहि परिवर्तनको सुरुवात पनि यस्तै साना, एक्ला तर गहिरा सपनाबाट नै हुन्छ । सायद आज त्यो तीनतारे होटल केवल मेरो कल्पनामा छ । ‘तर भोलि, त्यो डडेल्धुराको वास्तविक पहिचान बन्न सक्छ । यदि हामीले सपना देख्न छोडेनौँ भने । र त्यसलाई साकार पार्न हिम्मत गर्यौँ भने ।